წამების მსხვერპლთა ფსიქო-სოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრი (GCRT) ადამიანის უფლებათა ცენტრთან (HRIDC) და თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლთან (HRHT) თანამშრომლობით აცხადებს კონკურსს ჟურნალისტებისა და ბლოგერებისათვის თემაზე:

ადამიანის უფლებები – ფოკუსი წამებაზე

კონკურსის მიზანია, გამოავლინოს საუკეთესო ჟურნალისტური მასალები ადამიანის უფლებებზე, კერძოდ, წამებაზე.

განაცხადები მიიღება 2012 წლის 27 იანვრიდან 15 მაისამდე

ჯილდო დაწესებულია 5 ნომინაცისათვის:

1.   საუკეთესო ტელე/ვიდეო სიუჟეტი;
2.   საუკეთესო რადიო სიუჟეტი;
3.   საუკეთესო საგაზეთო ჟურნალისტური  გამოძიება;
4.  საუკეთესო საგაზეთო სტატია;
5.  საუკეთესო ბლოგ-პოსტი.

კონკურსში მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ საქართველოში მცხოვრებ ჟურნალისტებს.  სტატიების წარდგენა შესაძლებელია ქართულ ენაზე.

წარდგენილი მასალები გამოქვეყნებული უნდა იყოს 2011 ან 2012 წელს რომელიმე ბეჭდვით ან ელექტრონულ მედიაში.

დეტალური ინფორმაცია კონკურსის პირობების შესახებ იხილეთ თანდართულ დოკუმენტში.

თითოეულ ნომინაციაში გამარჯვებულ ჟურნალისტს გადაეცემა 700 ლარი ფულადი ჯილდო, ხოლო გამარჯვებული ბლოგ-პოსტის ავტორს - 500 ლარი.

დაჯილოება გაიმართება 2012 წლის 26 ივნისს, წამების მსხვერპლთა მხარდაჭერის საერთაშორისო დღეს.

დამატებითი ინფორმაციისათვის დაგვიკავშირდით:

ტელ.: +995 32 2148094 – ნინო ღვედაშვილი

+995 599 55 73 72 – თემურ რეხვიაშვილი:

ელ-ფოსტა: gcrt@gol.ge

• დანართი I – კონკურსის დეტალები 
• დანართი II – კონკურსის სარეგისტრაციო ფორმა 

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის მხარდაჭერით. 

18 იანვარს ადამიანის უფლებათა სახლის “ახალგაზრდული კლუბის” წევრები,  “კონსტიტუციის 42-ე მუხლისა” და “ადამიანის უფლებათა ცენტრის” წარმომადგენლებთან ერთად, ავჭალაში, ყოფილი პროფტექნიკური სასწავლებლის შენობაში შესახლებულ სოციალურად დაუცველ ოჯახებს ესტუმრნენ.

შენობაში უკვე სამი წელია 15-მდე ოჯახია შესახლებული,  რომელთა ძირითად ნაწილს ბავშვები და ქალები შეადგენენ. ეს ოჯახები, პატარ-პატარა ოთახებში ცხოვრობენ. ისინი არ არიან დევნილები,  თუმცა ისეთ სოციალურად დაუცველ ოჯახებს განეკუთვნებიან, რომელთაც საკუთარი საცხოვრებელი არ გააჩნიათ და ამიტომ ეს შენობა აქვთ გამოყოფილი. შენობა ამჟამად საპატრიარქოს ეკუთვნის. ოთახებში ბნელა, ცივა, არ აქვთ წყალი…თავს ჯართის შეგროვებით და ბავშვზე 20 ლარიანი სოციალური დახმარებით ირჩენენ.

ანი, საბა დარეჯანი და ფისუნია მიშკა : )

მცხოვრებლებმა სახელმწიფოს დახმარებისთვის რამდენჯერმე მიმართეს, თუმცა პასუხი არ მიუღიათ. იმის გამო, რომ ეს ოჯახები არც რომელიმე ინსტიტუციის ბაზაზე ირიცხებიან და არც დევნილები არიან, შენობის და მისი მობინადრეების შესახებ ცოტამ თუ იცის რაიმე. შესაბამისად, ისინი ხშირად სხვადასხვა ორგანიზაციების და კერძო სტრუქტურების მხრიდან გაწეული საქველმოქმედო აქტივობების მიღმაც რჩებიან. ამ ყველაფრის გამო 30-მდე ბავშვს, რომელთა ასაკიც სამი თვიდან 16 წლამდეა განსაკუთრებით მძიმე პირობებში უხდებათ ცხოვრება.

ახალი წლის დღეებში, საქველმოქმედო აქციის – “ვაჩუქოთ ახალი წელი ბავშვებს” ჩატარების სურვილი გაგვიჩნდა, რომელიც მოგვიანებით 18 იანვარს ნათლისღების დღესასწაულთან დაკავშირებით განვახორციელეთ.

ჩვენ რამდენიმე მათგანთან გასაუბრებაც მოვახერხეთ. 10 წლის ანის სურვილია მხატვარი გამოვიდეს.  ოთახის კედელი ნახატებით აქვს გაფორმებული და ყველაზე მეტად პორტრეტების ხატვა უყვარს. “ეს ჩემი ბუნების მასწავლებელია, ძალიან მიყვარს. ეს ძაღლია და ვითომ პეპელა შეტყობინებას აძლევს, ეს სურათი ბუნებაა, ეს მე ვარ, ეს ჩემი დაა, ეს სახლია, ეს ეკლესია. ხატვა არავის უსწავლებია, ჩემით ვისწავლე”, – ასე გულმოდგინედ გაგვაცნო ანიმ საკუთარი ნახატები.

ანა 8 წლის დარეჯანთან, 4 წლის საბასთან, დედასთან, მამასთან, ფისუნია მიშკასთან და ძაღლ პაწკუსთან ერთად ერთ ოთახში ცხოვრობს, რომელიც შუაში ლურჯი პოლიეთილენის პარკით არის გაყოფილი. 

ანის ძმა, საბა, ბაღში დადის და საკუთარ მანქანაზე ოცნებობს. პატარა დარეჯანი კი ოცნებობს, რომ ყველა ადამიანი მეგობრობდეს ერთმანეთთან და ცუდად არ იქცეოდნენ. ასეთი კეთილი სურვილებით ჩვენ დროებით დავემშვიდობეთ ერთმანეთს.

ადამიანის უფლებათა სახლის “ახალგაზრდული კლუბი” მომავალშიც გეგმავს ავჭალაში მცხოვრები ოჯახების მონახულებას. მანამდე კი მოხარულნი ვიქნებით, თუ ამ აქციას გაგრძელება მიეცემა და მასში სხვა მოხალისეებიც ჩაერთვებიან.

23 დეკემბერს “თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლმა” 2011 წლისათვის ბოლო ტრეინინგი “მსხვერპლთან ინტერვიურების ტექნიკაზე” ჩაატარა. ვორქშოფი საკმაოდ საინტერესოდ წარიმართა. თეორიული მეცადინეობის გარდა პრაქტიკულ სავარჯიშოებშიც მივიღეთ მონაწილეობა. მთელი დღის ერთად გატარება არათუ დამღლელი, პირიქით, არასაკმარისიც კი აღმოჩნდა ჩვენთვის. პირადად მე ამ შეხვედრიდან ყველაზე მეტად ერთ რამეს მივაქციე ყურადღება. ყველა ადამიანი ყოველთვის მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრობს, ჟურნალისტს მხოლოდ ის ადარდებს გააკეთოს რაც შეიძლება კარგი და სკანდალური (თუ აქვს შესაძლებლობა) მასალა თუნდაც სხვების ხარჯზე. არ აქვს მისთვის მნიშვნელობა იმ ადამიანს ეტკინება თუ არა მომხდარის გახსენება ან უფრო მეტის თქმა სურს თუ არა საზოგადოებისთვის. ჩვენსას როცა მივიღებთ, უკვე ტრამვაგამოვლილ ადამიანებს ვტოვებთ ისე, რომ აღარ გვადარდებს მათი ფსიქოლოგიური მდგომარეობა. დავაყენოთ თავი მათ ადგილას. კარიერის გარდა არსებობს სხვა ღრებულებები, რაც პროფესიონალზმზე მიუთითებს. მე გამახსენდა დეილ კარნეგის რჩევები, როცა გვეუბნება რომც არ გეღიმებოდეთ გაიცინეთ, თავაზიანად დაელაპარაკეთ და მოუსმინეთ ადამიანს, ვისაც სურს რაიმე მოგითხროთ, ეს მხოლოდ თქვენ წაგადგებათ და გაგიღრმავებთ ურთიერთობებს. სამწუხაროდ ბევრი ადამიანი არ აქცევს ესოდენ მარტივ სიტყვებს ყურადღებას.  ჟურნალისტები დაუნდობლები ვ(ხ)ართ!  საკმარისია გავიგოთ ვინმეს დაღუპვის/მკვლელობის/ავარიის და ა.შ. ამბავი, შვილმკვდარ დედას კამერით და მიკროფონით მივვარდებით: -  “ხომ ვერ მეტყვით, კონკრეტულად რა მოხდა აქ?” – მეტი რაღა უნდა მოხდეს ქალს ტირილის საშუალებასაც რომ არ ვაძლევთ!!! უხეშად რომ გვიშორებენ უკმაყოფილებას გამოვხატავთ და საზოგადოების დადანაშაულებას ვიწყებთ მაშინვე. მეც მომსვლია მსგავსი შეცდომები და თან ბევრჯერ, მაგრამ ერთხელ ერთმა ბიჭმა მითხრა “თუკი არაძალადობრივი საზოგადოების ჩამოყალიბებისთვის მუშაობ, მოთმინება გმართებს და ძალადობის გამოვლინებაზე უნდა ეცადო არაძალადობრივი მეთოდებით უპასუხო”. ძალადობა შობს ტრამვირებულ მსხვერპლს, ტრამვა პირდაპირ კავშირშია ფსიქიკის დაზიანებასთან, ეს უკანასკნელი კი ხშირად უარყოფითი დამოკიდებულებით გამოიხატება გარშემომყოფების მიმართ. მსხვერპლთან მუშაობა ეს არის ყველაზე საპასუხისმგებლო და სათუთი რამ არამხოლოდ ჟურნალისტისათვის. აქ საჭიროა ყველაზე დიდი მოთმინებისა და კეთილგონიერების გამოჩენა, რათა მოვიმხროთ და განვიმტკიცოთ ადამიანთა ნდობა.

 2010 წლის ნოემბრიდან საქართველოს ექვს ქალაქში (თბილისში, რუსთავში, გორში, ბათუმში, ქუთაისსა და სამტრედიაში) განრიდებისა და მედიაციის პროგრამა ამოქმედდა.  ამ პროგრამის მიზანი  კანონთან კონფლიქტში მყოფი არასრულწლოვნების სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან  სრული გათავისუფლებაა.

„პროგრამა ეხმარება მოზარდს, გააცნობიეროს ის ზიანი, რომელიც მან დაზარალებულს, საკუთარ თავს, ოჯახს, სკოლასა თუ საზოგადოებას მიაყენა. აქ აქცენტი კეთება მოზარდის მიერ ჩადენილ კანონსაწინააღმდეგო ქმედებაზე  და არა თავად მოზარდზე - მიუღებელია მოზარდის მიერ ჩადენილი ქმედება და არა თავად მოზარდი“

ნატო ზაზაშვილი, ფსიქოლოგი

ვისზე შეიძლება გავრცელდეს ეს პროგრამა?

პროგრამის ფარგლებში, პროკურორს საშუალება აქვს, სისხლის სამართლებრივ პასუხისმგებლობას განარიდოს ისეთი არასრულწლოვანი, რომელმაც პირველად ჩაიდინა ნაკლებად მძიმე დანაშაული. ასეთად ითვლება ის დანაშუალი, რომელიც 5 წელს ზემოთ სასჯელს არ ითვალისწინებს.

გარდა ამისა, პროგრამაში ჩართულმა არარსულწლოვანმა ჩადენილი დანაშული უნდა აღიაროს და დაზარალებულისთვის ჩადენილი ქმედებით მიყენებული ზიანი უნდა აანაზღაუროს. 

პროცესის მიმდინარეობა

არარსულწლოვანის განრიდებისა და მედიაციის პროგრამაში ჩართვაზე გადაწყვეტილებას პროკურორი იღებს, რის შემდეგაც, ის არასრულწლოვანის საქმეს სოციალურ მუშაკს გადასცემს.

პროცესის დასაწყებად დაზარალებულის თანხმობა აუცილებელია  არ არის.

სოციალური მუშაკი ადგენს არასრულწლოვანის ბიოფსიქოსოციალურ პორტრეტს,  რის საფუძველზეც, განისაზღვრება ის პირობები, რომლის შესრულებაც პროგრამაში ჩართულ არარსულწლოვანს მოუწევს. შემუშავებულ პირობებს ხელს პროკურორი და პროგრამაში ჩართული არასრულწლოვანი აწერენ. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ერთწელს არ უნდა აღემატებოდეს.

რა ვალდებულებები ეკისრება არასრულწლოვანს

პროგრამაში ჩართული არასრულწლოვანისთვის დაკისრებულ ვალდებულები ხელს უნდა უწყობდეს არარსულწლოვანის რესოციალიზაციას და მაქსიმალურად დადებითად უნდა მოქმედებდეს მასზე.

„ვალდებულებები სხვადასხვაგარია – საგანმანათლებლო კურსებზე, სპორტულ წრეებზე სიარული, რაიმე ხელობის დაუფლება, კომპიუტერთან მუშაობის უნარ-ჩვევის განვითარება, საზოგდოებისთვის სასარგებლო შრომა და სხვა. დაკისრებული ვალდებულებები მაქსიმალურადაა მორგებული თავად არასრულწლოვანის ინტერესებსა და უნარებზე. მაგალითად, ერთ-ერთი არასრულწლოვანი ძალიან კარგ ლექსებს წერდა და მას საკუთარი ლექსების ინტერნეტში განთავსება დაევალა“, -  მითხრა პროგრამის მედიატორმა თინანო ჯავახიშვილმა.

რა ხდება ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში?

სოცმუშაკი აკვირდება არარსულწლოვანის მიერ ვალდებულებების ვადებში შესრულების პროცესს. თუკი მოზარდმა ვალდებულებები არ შეასრულა, ხელშეკრულება ავტომატურად უქმდება და საქმე კვლავ პროკურორს უბრუნდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოზარდს მოუწევს წარსდგეს მართლმსაჯულების წინაშე.

ვინ არის მედიატორი?

თუ საქმეში დაზარალებულიც ფიგურირებს, პროცესში ერთვება მედიატორი, რომლის მოვალეობაც,  დაზარალებულსა და მოზარდს შორის კონსენსუსის მიღწევაა.

„მედიატორების ფუქნციაა არასრულწლოვანისა და დაზარალებული მხარის მომზადება და კონფერენციის ფორმატის შეხვედრის ორგანიზება. აქ არასრულწლოვანი და ის პირი, რომელსაც ზიანი მიადგა, პირისპირ ხვდებიან ერთმანეთს. ამ შეხვედრაზე, როგორც წესი, არარსულწლოვანი ბოდიშს უხდის დაზარალებს. დაზარალებულიც თავის სათქმელს ამბობს. ამ შეხვედრის წაყვანა სწორედ მედიატორს ევალება.  შეხვედრაზე დაზარალებულისა და არასრულწლოვანის გარდა, მონაწილეობს პროკურორი და სოცმუშაკი. თუკი დაზარალებულმა უარი განაცხადა პროგრამაში მონაწილეობაზე, განრიდების პროცესი ჩვეულებრივ გაგრძელდება,  თუმცა მედიაცია არ შედგება.  მინდა აღვნიშნო, რომ დაზარალებულის მონაწილეობა ამ პროცესში უმნიშვნელოვანესია. იმ ადამიანთან პირისპირ შეხვედრა, ვისაც უშუალო ზიანი მიაყენა არარსულწლოვანმა თავისი კანონსაწინააღმდეგო ქმედებით, ძალიან პოზიტიურად მოქმედებს თავად არასრულწლოვანზე.  ეს პროცესი ეხმარება მას, უფრო კარგად გააცნობიეროს ჩადენილი დანაშაული. სწორედ ამიტომ, ჩვენ, მედიატორები ბევრს ვმუშაობთ იმისთვის, რომ დაზარალებული მხარე დავითანხმოთ მედიაციის პროცესში მონაწილეობაზე“,- თინანო ჯავახიშვილი, პროგრამის მედიატორი.

აღსანიშნავია, რომ განრიდებული 74 არასრულწლოვანიდან დანაშაულებრივი ქმედება მხოლოდ ერთმა გაიმეორა. როგორც იუსტიციის სამინისტროში განმიცხადეს, ეს ფაქტი პროგრამის წარმატების მანიშნებელია.

განრიდებისა და მედიაციის პროგრამა 2012 წლიდან მთელი საქართველოს მასშტაბით ამოქმედდება. როგორც იუსტიციის სამინისტროში მითხრეს, პროგრამის გეოგრაფიული საზღვრების გაფართოების შემდეგ, შესაძლოა, ის მძიმე კატეგორიის დანაშაულზეც  გავრცელდეს.

9 დეკემბერს ” თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლის” ორგანიზებით ლიტერატურული საღამო “მშვიდობა ჩვენი უფლებაა” გაიმართა. საღამო მიძღვნილი იყო ადამიანის უფლებათა დაცვის დღისადმი, რომელიც უკვე რამდენიმე წელია ყოველ 10 დეკემბერს აღინიშნება.

ორგანიზატორების განმარტებით, მათ სურდათ ადამიანებს  დაენახათ, თუ რა როლი შეუძლია ითამაშოს ლიტერატურამ, რომელიც პოლიტიკისგან განსხვავებით ნეიტრალურია.

“ლიტერატურას შეუძლია გააკეთოს ის, რასაც ვერ აგვარებს პოლიტიკა. კარგი იქნება, თუ ხშირად გაიმართება ასეთი საღამოები, რომლებიც თავისთავად ზრდის ახალგაზრდების აქტივობას. მოვა დრო და ასეთი მშვიდობის გზავნილები იქნება ცხინვალშიც და ოსეთშიც. ახლანდელ დროში ლიტერატურა ურთიერთობის საშუალებას წარმოადგენს” – განაცხადა ერთ-ერთმა მოწვეულმა ავტორმა გურამ ოდიშარიამ, რომლის წიგნი “დაბრუნება სოხუმში” 2002 წელს სოხუმის რამდენიმე საგაზეთო გამოცემაში დაიბეჭდა.

შეხვედრაზე მწერლებმა საკუთარი შემოქმედებიდან სამშვიდობო თემაზე შექმნილი პროზაული და პოეტური ნაწარმოებები წაიკითხეს, რის შემდეგაც დისკუსია გაიმართა.

საღამოზე, რომელიც საკმაოდ თბილ გარემოში შედგა, მწერალმა ირაკლი კაკაბაძემ შეხვედრის მონაწილეებს საკუთარი ლექსების კრებული “წერილები და მავთულხლართები” გადასცა.

მოწვეული სტუმრები იყვნენ  გურამ ოდიშარია,  რეზო გეთიაშვილი, შალვა ბაკურაძე, ირმა ტაველიძე, ირაკლი კაკაბაძე, პაატა შამუგია, ალეკო ცქიტიშვილი და თეა თოფურია, საღამოს მოდერატორი კი მაია ცირამუა.

“ადამიანის უფლებათა სახლი” მსგავსი ღონისძიებების გამართვას უახლოეს მომავალშიც გეგმავს.

ფოტოები 

თავისუფლება ალეს ბიალიაცკის! ვერ შეაჩერებთ “გაზაფხულს”! –  ამ ლოზუნგებით პირველ დეკემბერს ქართველი უფლებადამცველები ამჯერად ბელორუსი კოლეგის მხარდასაჭერად შევიკრიბეთ.

ფოტორეპორტიორთა მხარდასაჭერი აქცია პარლამენტის წინ, 2011 წლის 12 ივლისი

ზაფხულში, დაკავებული ფოტორეპორტიორების მხარდასაჭერ აქციებზე რომ დავდიოდი, მას მერე არაფერი გამიპროტესტებია. მაშინ, ჟურნალისტებიც და უფლებადამცველებიც გასაოცარი ერთიანობით ვიბრძოდით სხვადასხვა ფრონტზე (ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციები, დიპლომატიური კორპუსი და სხვ.) და ამავდროულად, არ ვწყვეტდით საპროტესტო გამოსვლებს. არც ერთი დღე პროტესტის გარეშე – ლოზუნგით გაერთიანებულები, No Picture, No Democracy  პლაკატებითა და მაისურებით ორი კვირის მანძილზე ყოველ დღე სხვადასხვა ადგილას ვიკრიბებოდით და ფოტორეპორტიორების მიმართ სოლიდარობას გამოვხატავდით, ვაპროტესტებდით მედიაზე ზეწოლასა და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას.

მაისურები და პლაკატები აქაც იყო, მაგრამ ზაფხულის აქციებისგან განსხვავებით, გუშინდელი შეკრება არ იყო მასშტაბური.

ალეს ბიალიაცკის ფოტოიანი მაისურებით და პლაკატებით 20-მდე ადამიანი საქართველოს პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე შეიკრიბა და ბელორუს უფლებადამცველს სოლიდარობა გამოუცხადა, რომელსაც ბელორუსის სასამართლომ გასულ კვირას ოთხნახევარი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა ქონების სრული კონფისკაციით. ბიალიაცკი 4 აგვისტოს მინსკში დააკავეს, მას ბრალად განსაკუთრებით დიდი ოდენობით  გადასახადების დამალვა ედება.  

აქციაზე, სახელდახელოდ გაფორმებულ ლუკაშენკოს “მანეკენს” გიორგი ჯანელიძემ (ადამიანის უფლებათა ცენტრის ჟურნალისტი) ქართული სამოქალაქო საზოგადოების მიმართვა წაუკითხა ბიალიაცკის დაუყოვნებლივი გათავისუფლების მოთხოვნით:
“ჩვენ მოვუწოდებთ ბელარუსის ხელისუფლებას, პატიმრობიდან დაუყოვნებლივ გაათავისუფლოს ალეს ბელიაცკი, მოუხსნას მას ყოველგვარი ბრალდება და მისცეს ხალხს საყოველთაოდ აღიარებული ადამიანის უფლებებით სარგებლობის საშუალება.”

ალეს ბიალიაცკი ადამიანის უფლებათა საერთაშრისო ფედერაციის (FIDH) ვიცე-პრეზიდენტი და ბელორუსის უფლებადაცვითი ცენტრის „ვესნას“ პერზიდენტია. ორგანიზაციას რეგისტრაცია 2003 წელს გაუუქმეს, რის გამოც, უფლებადამცველები იძულებულნი გახდნენ, საქმიანობა სხვა ქვეყნიდან გაეგრძელებინათ. ბიალიაცკი დაკავებული იყო უფლებადაცვითი საქმიანობით, რომელიც მიმართული იყო რეპრესიების შედეგად დაზარალაბულ პირთა დასაცავად.

როგორც ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ფედერაცია თავის ღია წერილში წერს, “მისი საქმიანობა ხორციელდებოდა სრულიად ღიად და გამჭვირვალედ. ბატონი ბიალიაცკი გასამართლებულ იქნა აღნიშნულ საქმესთან კავშირში არ მყოფი მტკიცებულებებისა და მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, ბელარუსის სუკ-ის მიერ პროვოცირებული პოლიტიკური პროცესის ფარგლებში. ყოველივეს მიზანი კი,  მისი უფლებადაცვითი მოღვაწეობისა და ორგანიზაცია „ვესნას“ საქმიანობის შეწყვეტა იყო.”

სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე ვერ იმოქმედა ვერც საერთაშორისო უფლებადამცველთა მხარდაჭერამ (ღია წერილები, საპროტესტო აქციები სხვადასხვა ქვეყნებში, სპეციალური მიმართვები ლუკაშენკოსადმი) და ვერც იმ ფაქტმა, რომ ბიალიაცკის სასამართლოს ესწრებოდნენ ლიტვის და ჩეხეთის ელჩები, ასევე შეერთებული შტატების, საფრანგეთის და უნგრეთის დიპლომატიური მისიები და უამრავი სხვა ადგილობრივი თუ საერთაშორისო ცნობილი პირები.

სასამართლოზე ბიალიაცკიმ თავის გამოსვლაში აღნიშნა, რომ მისი და მისი დამცველის სიტყვა ჰგავს ხმას მღაღადებლისას უდაბნოში. “ვხვდები, რომ გაცილებით რულ სიტუაციაში ვარ, ვიდრე მეგონა, რადგან საქმე თავიდან ბოლომდე პოლიტიკური ხასიათისაა. თავს ისე ვგრძნობ, თითქოს უდაბნოში ვყვიროდე და ვცდილობდე, ჩემი ხმა მზეს მივაწვდინო, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მე მაინც მაქვს სათქმელი…” ამ სათქმელში კი ბიალიაცკიმ ბელორუსში არსებული სიტუაცია და მის მიმართ განხორციელებული ქმედება საბჭოთა წლებს და “სუკ”-ის მუშაობას შეადარა.

ბიალიაცკის მხარდასაჭერად, თბილისში გამართულ აქციაზე ქართველი უფლებადამცველების გარდა, უცხოელებიც მოვიდნენ. კატერინა სპეცოვას (ადამიანის უფლებათა სახლის ფონდი) ბიალიაცკისთან ადამიანის უფლებათა სახლის ქსელის ფარგლებში რამოდენიმე წლიანი თანამშრომლობა აკავშირებს და პიროვნულადაც კარგად იცნობს: “ალეს ბიალიაცკის უკევ ხუთი წელია ვიცნობ. ყოველთვის მომწონდა მისი ღრმა აზროვნება და საუბარი. ალესი იუმორის განსაკუთრებული გრძნობითაა დაჯილდოვებული. თუმცა, მისი კოლეგები მეუბნებიან, რომ ბოლო დროს, რაც სერიოზული პრობლემები დაეწყო ბელორუსის ძალოვნებთან, თითქმის აღარ იღიმოდა. ის ძალიან მამაცი და ბრძენი ადამიანია და მჯერა, რომ მისი პიროვნული თვისებები დაეხმარება მას ამ უსაზღვროდ რთულ პერიოდში. იმედი ვიქონიოთ, რომ ციხეში დიდ ხანს არ მოუწევს დარჩენა”.

2011 წლის 23 ივლისს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო მლეთაში სამი წლის ხატია ნაზღაიძე მდინარეში ჩავარდა და ტრაგიკულად დაიღუპა. მისი ოჯახი სასწრაფოდ გასასახლებელთა სიაში იყო.

ხატია ნაზღაიძე, 2011 წელი (с) გიორგი კუპატაძე

წითელი ჯვრის საერთაშორისო ორგანიზაციის მონაცემებით, ყოველწლიურად მსოფლიოში 144 მილიონი ადამიანი  ხდება ბუნებრივი კატასტროფების მსხვერპლი და იცვლის  საცხოვრებელს, რაც   აღემატება იმ ადამიანთა რიცხვს, რომლებიც  სახლებს ომისა და სხვა სახის სამხედრო მოქმედების მიზეზით ტოვებენ. საერთაშორისო ორგანიზაციების პროგნოზით კლიმატის ცვლილებების ფონზე 2050 წლისათვის ეკომიგრანტთა რაოდენობა 200 მილიონამდე გაიზრდება.

ოფიციალური მონაცემებით, საქართველოში სტიქიური მოვლენების შედეგად დაზარალებული 35 204 ოჯახია რეგისტრირებული, თუმცა, მათი განსახლების თანხები 2010–2011 წლების ბიუჯეტში საერთოდ არ ყოფილა გათვალისწინებული. 

ვინ არიან ეკომიგრანტები?

სამწუხაროდ, ეკომიგრანტის (ეკოლოგიური მიზეზით ადგილნაცვალი პირის) განმარტება, სავალდებულო იურიდიული ძალის მქონე არცერთ საერთაშორისო თუ ეროვნულ დოკუმენტებში არ გვხვდება.

გაეროს სახელმძღვანელო პრინციპებით, სტიქიური მოვლენის ან ადამიანის მიერ შექმნილი კატასტროფის შედეგად იძულებული გადააგილებული პირებიც „დევნილის“ ცნებაში მოიაზრება.

მართალია, საქართველოსთვის ეს პრინციპები სავალდებულო ძალის მქონე დოკუმენტი არ არის, მაგრამ იგი სახელმძღვანელო უნდა გახდეს სახელმწიფოებისთვის, ვინაიდან მასში ასახულია ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ძირითადი პრინციპები.

პრაქტიკაში არსებული მიდგომები და ხარვეზები

დევნილთა სამინისტროს ინფორმაციით,  პრაქტიკაში არსებობს სისტემა, რომელიც მეტ–ნაკლებად არეგულირებს ეკომიგრანტების კუთხით არსებულ პრობლემატიკას, თუმცა აღნიშნული სისტემა, სამართლებრივ დონეზე არ არის მოწესრიგებული.

სტიქიური უბედურებების შედეგად დაზარალებულ პირთა დახმარება, ძირითადად, სპონტანურად, ერთჯერადი ფულადი დახმარებით შემოიფარგლება. ასევე არ არსებობს ეკოლოგიური კატასტროფების პოტენციური მსხვერპლი მოსახლეობის წინასწარი შეტყობინების მექანიზმი.

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელი მასაურა, 23.09.2008, 1:30

მეწყერმა საცხოვრებელი სახლი დამარხა

მსხვერპლი: ოჯახის 4 წევრი (მათ შორის, 1 მცირეწლოვანი ბავშვი)

რისკი საერთოდ არ ყოფილა შეფასებული.

მცხეთა-მთიანეთი, 2011 წელი (с) გიორგი კუპატაძე

ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელი ხალა, 21.09.2008, 16:30

ჩამოწოლილმა მეწყერმა საცხოვრებელი სახლი დამარხა

მსხვერპლი: 7 ადამიანი, მათ შორის, ოჯახის 6 წევრი (3 მცირეწლოვანი ბავშვი).

სახლს მინიჭებული ჰქონდა პირველი კატეგორის (დანგრეულის) სტატუსი, თუმცა ოჯახი  ნათესავებთან გადასვლაზე უარს ამბობდა იმ მოტივით, რომ სახლის დატოვების შემთხვევაში კომპენსაციას ვერ მიიღებდა.

მცხეთა-მთიანეთი, 2011 წელი (с) გიორგი კუპატაძე

საქართველოში არსებული გეოეკოლოგიური მდგომარეობა

ამჟად საქართველოში არსებული გეოეკოლოგიური მდგომარეობას ექსპერტები აფასებენ, როგორც კრიზისულს. განსაკუთრებით გახშირებული სტიქიური მოვლენებია: მეწყერები, ღვარცოფები, გვალვები და წყალდიდობები.

ბოლო 30 წლის განმავლობაში ბუნებრივი კატასტროფების სხვადასხვა ხარისხის საშიშროების რისკის არეალში მოექცა 3 ათასამდე დასახლება (დასახლების თითქმის 80%), 400 ათასამდე ოჯახი. მათგან სხვადასხვა დროს 50 ათასამდე ოჯახი გადაასახლეს. სტიქიური პროცესების შედეგად მიყენებული ზარალი კი წლიურად საშუალოოდ 150-200 მლნ აშშ დოლარს შეადგენს.

სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილი უკვე მომხდარი ბუნებრივი კატასტროფის სალიკვიდაციო თანხები პრობლემების ძალიან მცირე, თითქმის უმნიშვნელო დოზით აგვარებს. აქედან გამომდინარე, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ აქცენტირება საპრევენციო ღონისძიებებზე გაკეთდეს, რომლის ხარჯების მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება სტიქიისგან მიყენებული ზარალის ოდენობას.

სტიქიური მოვლენების გაშუქება საზოგადოებრივ მაუწყებელზე.

ზემოთხსენებული მონაცემები ადასტურებს, თუ რაოდენ მნიშვნელოვანი და სახიფათოა ბუნებრივი კატასტროფები. საზოგადოებრივი მაუწყებელი ვალდებულია, ასეთი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი თემა სისტემატიურად და სიღრმისეულად გააშუქოს.

ჩემი დაკვირვებით, საქართველოში განვითარებული სტიქიური მოვლენების შესახებ მომზადებულ სიუჟეტებში უფრო მეტი ადგილი ეთმობა ადგილობრივი თვითმმართველობებისა და ცენტრალური ხელისუფლების წარმომადგებელთა კომენტარებს. მართალია, სიუჟეტები, ძირითადად, ფაქტებზეა აგებული, სტიქიით დაზარალებული მოსახლეობის კომენტარებიც მრავლად არის მოწოდებული, მაგრამ ამ ფაქტებს არასოდეს უკეთდება კრიტიკული ანალიზი.

ზედაპირულად, ზერელედ, არასიღრმისეულად და ზოგჯერ მიკერძოებულად გაშუქებული ტრაგედიები – ეს უკვე სიჩუმის ბოროტებაა.

]]> http://humanrightshousetbilisi.wordpress.com/2011/12/01/%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%a9%e1%83%a3%e1%83%9b%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%91%e1%83%9d%e1%83%a0%e1%83%9d%e1%83%a2%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%90-%e1%83%94%e1%83%99%e1%83%9d%e1%83%9b%e1%83%98%e1%83%92/feed/ 1 humanrightshousetbilisi xatia nazgaidze, daigupa wels, ramdenime tveshi am reportajidan მცხეთა-მთიანეთი, 2011 წელი (с) IWPR მცხეთა-მთიანეთი, 2011 წელი (с) Giorgi Kupatadze http://humanrightshousetbilisi.wordpress.com/2011/11/30/%e1%83%90%e1%83%a3%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%94%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%9d%e1%83%91%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%98/ http://humanrightshousetbilisi.wordpress.com/2011/11/30/%e1%83%90%e1%83%a3%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%94%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%9d%e1%83%91%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%98/#comments Wed, 30 Nov 2011 11:17:01 +0000 Jood http://humanrightshousetbilisi.wordpress.com/?p=133 Continue reading →]]> გვანცა კორძახია 

უკანასკნელი წლების განმავლობაში მთავრობის კუთვნილი შენობების დიდი ნაწილი სიმბოლურ ფასად მიეყიდათ იმ ინვესტორებს, რომლებსაც არ ჰქონდათ შესაძლებლობა ისინი რეალურ, მათთვის ღირებულ ფასად შეეძინათ. თბილისის მაცხოვრებლები თითქმის ყველა უბანში შეხვდებიან შენობებს, რომლებსაც სამშენებლო ბადეზე ლამაზი პროექტი აქვს მიხატული. მხოლოდ რუსთაველზე და კოსტავაზე ასეთი 5მდე შენობა აღმოვაჩინე. გთავაზობთ რამდენიმე მათგანის ფოტოებს, იმისთვის, რომ წარმოდგენა გვქონდეს რა იმალება “პროექტების” უკან.

ეს ყოფილი “მერანის” შენობაა. ფოტოები მის გვერდზე მდებარე სახლის მესამე სართულიდან გადავიღე. იმ ოჯახმა, სადაც ვიყავი სიხარულით მიმიღო და მითხრა, დანგრევა რომ დაიწყეს, ხშირად მოგვყავდა ჟურნალისტები, იქნებ რამე გვეშველოსო, მაგრამ არა, ყოველი დღე ხმაურით იწყება და ღამდება ჩვენთვისო.

ყოფილი “მერანისაგან” განსხვავებით “იმელის” შენობასთან არ დამხვდა არც სამშენებლო ტექნიკა, არც ვინმე პასუხისმგებელი პირი, მხოლოდ რამდენიმე ავი ძაღლი დარბოდა ეზოში და შესვლის მცდელობისას მიღრენდნენ. რა გზა მქონდა, კოსტავასკენ ჩავუყევი რუსთაველის გამზირს, სადაც ყოფილი სოფლის მეურნეობის სამინსიტროს ასევე ყოფილი შენობა მეგულებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ისიც მიტოვებული ძველი ნაგებობასავით დგას, ჩემდა გასაკვირად ფანჯრები თითქმის არ იყო ჩამტვრეული.

მათ, ვისაც ხშირად უწევს მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე მოძრაობა, ასევე თამარ მეფის ხიდზე, აუცილებლად შეამჩნევდა ცირკის უკანა მხარეს, თითქმის ჩამონგრეულ მთას.. ეს “პარკ ჰაიათ თბილისია”.

როგორც ხედავთ, სხვა შენობებისაგან განსხვავებით, აქ საერთოდ არაფერი დგას, არც მშენებლები და არც ტექნიკა არაა მობილიზებული. როდის დამთავრდება/აშენდება თბილისში (და არამარტო) არსებული გაყიდული სასტუმროები თუ ბიზნეს ცენტრები, ამაზე პასუხი არც ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში აქვთ.

ბოლო 2 კვირაა ვარდების რევოლუციის 8 წლის თავთან დაკავშირებით ქართულ ტელეარხებზე  იმის ამსახველი სარეკლამო მასალა ტრიალებს, თუ რა გაკეთდა ამ პერიოდში და როგორ შეიცვალა ადამიანთა ყოფა. ყველაზე მეტად მე ერთ-ერთმა, დაახლოებით წუთნახევრიანმა რეკლამამ დამაფიქრა. თურმე, დღეს ბავშვები უფრო ბედნეირები არიან, ვიდრე ათი წლის წინ იყვნენ. იკლო ბავშვთა სიკვდილიანობამ და ცხოვრებაც უფრო გაუიოლდათ. აქვთ ჯანმრთელობის დაზღვევა, თანასწორები არიან სოციალური მდგომარეობის მიუხედავად და მათი წარმატება არა ფულზე, არამედ თავიანთ შრომაზეა დამოკიდებული – დაახლოებით ასეთი შინაარსისაა მაყურებლამდე ადვილად მოწოდებული სარეკლამო კლიპი. მე, როგორც ერთ-ერთი რიგითი მოქალაქე, კარგის მეტს ვერაფერს ვხედავ იმაში, რომ ბავშვები (როგორც ამბობენ) უკეთეს პირობებში ყალიბდებიან.

არ არსებობს ორი აზრი იმაზე, რომ ნებისმიერ დროსა თუ ქყვეყანაში მოზარდები არათანაბარ პირობებში ცხოვრობენ, შესაბამისად განსხვავებულია მათი დამოკიდებულება ცხოვრებისადმი, ადამიანებისა და თუნდაც ერთმანეთის მიმართ. ბებიაჩემს ყოველთვის მოსწონდა სკოლაში  ფორმიანი მოსწავლეები. ამბობს ასე ერთმანეთს არ განასხვავებენ ვის როგორი ტანსაცმელი აცვიაო – ამ დროს ჩემი აზრები ორად იყოფა და პოლემიკაში არ ვებმევი, თუმცა ამ პოსტს სკოლის ფორმებზე სალაპარაკოდ არ ვწერ. მე უფრო მეტად ის ბავშვები მადარდებს, რომლებიც პირადად მეც და თქვენც, ვინც ამ პოსტს კითხულობთ, ძალიან ნერვებს უშლის – ე.წ. „ციგნები“ (ალბათ უფრო სწორი იქნება მათ ბოშებად თუ მოვიხსენიებთ).

ბოშები საკუთარ თავებს „რომას“ ან „სინტის“ უწოდებენ. მათი რიცხვი საბჭოთა კავშირში  175,3 ათასი იყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს დაახლოებით 20 ათასი ბოშა ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში ნაცისტებმა დახოცეს, დღეს დღეობით კი ბოშების რიცხვი მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 12 მილიონს აღწევს. ვინაიდან და რადგანაც საქართველოც მსოფლიოს პატარა, მაგრამ მაინც რაღაც ნაწილია, ჩენთანაც მრავალდ (არაოფიციალური მონაცემებით დაახლოებით 750მდე) არიან ე.წ. ციგნები (საზოგადოებაში ამ სახელით უფრო გავრცელებულნი არიან), რომლებიც ისეთი სისწრაფით მრავლდებიან, რომ ხანდახან რუსთაველზე მათი ტევა აღარაა ხოლმე.

ისინი ჯგუფ-ჯგუფად დადიან და პირდაპირი მნიშვნელობით რომ ვთქვათ ადამიანებს ატერორებენ. რამდენიმე წლის წინ მათ შესახებ რეპორტაჟი ვნახე, სადაც პატარა გოგო ამბობს ძირითადად შეყვარებულ წყვილებთან მივდივართ, ბიჭს გოგოსი ერიდება და ფულს გვაძლევსო. სულ რაღაც ორიოდ დღის წინ კი ჩემს ნაცნობ ქალბატონს 30 ლარი თვალსა და ხელს შუა გასტაცეს. ესენი ძირითადად არასრულწლოვნები და მცირეწლოვანი ბავშვები არიან, რომლებსაც ქუჩის და დანგრეული შენობების გარდა (ღამის გასათევად) ფაქტობრივად არაფერი უნახავთ (ფული კი ხანდახან ჩემზე და თქვენზე მეტი ნამდვილად აქვთ).

საინტერესოა, ვინ ზრუნავს იმ ჩვილ პატარაზე, რომელიც ერთი ქვეშაგისამარა ასფალტზე გდია და ბოლო ხმაზე ტირის? ბავშვების ეს კატეგორია შედის სახელმწიფოს მიერ დამზადებულ ვიდეორგოლში, სადაც ყველა ბავშვი ლაღად იცინის და ბედნიერია ცხოვრებით?

თავი რომ დავანებოთ დღისით, მზისით საჯარო ადგილზე აშკარა და დაუფარავ ტერორს ამ არასრულწლოვანი ჯგუფების მიერ, საინტერესოა, რატომ არავის, არც სამართალდამცველებს, არც მინისტრთა კაბინეტს და არც პრეზიდენტის ადმინისტრაციას არ აღელვებს იმ ადამიანების ბედ-იღბალი, რომლებიც ფაქტობრივად არ არსებობენ, ქუჩაში იბადებიან, იზრდებიან და კვდებიან? (ან აღელვებთ და ჯერ-ჯერობით ჩვენამდე არ მოსულა ეს ამბავი).

„მიუხედავად სახელმწიფოს მიერ გატარებული ღონისძიებებისა, აშკარაა, რომ არსებული პოლიტიკა ბოშების პოლიტიკურ და სამოქალაქო ცხოვრებაში ჩართულობას ვერ უზრუნველყოფს,  რამაც შესაძლოა გამოიწვიოს ბოშების იზოლირება არა მხოლოდ საზოგადოების უმრავლესობისგან,  არამედ დანარჩენი ეთნიკური უმცირესობებისგანაც“ – ნათქვამია საქართველოს სახალხო დამცველის 2010 წლის ანგარიშში.

მიუხედავად ამდენი კითხვისა, მინდა პოსტის წერა ცოტა პოზიტიურად დავამთავრო და მქონდეს იმის წრმენა, რომ გვირაბის ბოლოს მათთვისაც გამოჩნდება პატარა სინათლე.

ტერმინი „ვერდიქტი“ ლათინური სიტყვაა (vere dicere) და სიმართლის თქმას გულისხმობს, თუმცა სიმართლე ფარდობითი ცნებაა და ის რაც ჩემთვის სამართლიანია, შეიძლება თქვენთვის უსამართლო იყოს.

17 ნოემბერს თორმეტმა ნაფიც მსაჯულმა ბრალდებულ რევაზ დემეტრაშვილის მიმართ გამამტყუნებელი ვერდიქტი გამოიტანა. რამდენიმე სხდომას  თავადაც  დავესწარი და რატომღაც მეგონა, რომ ნაფიცი მსაჯულები გამამრთლებელ  ვერდიქტს გამოიტანდნენ.

საქართველოს კანონმდებლობით არ ხდება ნაფიც მსაჯულთა ვერდიქტის დასაბუთება,  ანუ შეიძლება ითქვას, რომ შეუძლებელია იმის იდენტიფიცირება, თუ რის გამო მოხდა პირის გამტყუნება/გამართლება კონკრეტულ ბრალდებაში, რაც ჩემთვის დასაბუთებული სასამართლო გადაწყვეტილების პრინციპიდან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და საინტერესო გამონაკლისია.

ნაწყვეტი ფილმიდან  “12 განრისხებული მამაკაცი” :

“-       ძნელია სიტყვებით გადმოსცე. მე უბრალოდ ვფიქრობ, რომ ის დამნაშავეა. მეგონა, რომ ეს ისედაც ცხადი იყო.  საწინააღმდეგო არავის დაუმტკიცებია.

-       არავინაა ვალდებული, დაამტკიცოს საწინააღმდეგო. მტკიცების ტვირთი პროკურატურას აკისრია. დაცვის მხარეს შეუძლია, ხმაც კი არ ამოიღოს. ეს კონსტიტუციაში წერია”.

ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების მომხრეები ამტკიცებენ, რომ ეს ინსტიტუტი მოქალაქეთა აქტიურობასა და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღებას შეუწყობს ხელს, რაც თავის მხრივ დემოკრატიის განვითარების ერთ-ერთ გზაა. გასაგებია, რომ ქვეყანას ჭირდება ისეთი მოქალაქეები, რომლებიც ობიექტურ გადაწყვეტილებებს მიიღებენ, მაგრამ…  აქვს კი ჩვენს საზოგადოებას შესაბამისი სამართლებრივი შეგნება, რომ ვინმეს დამნაშავეობის/უდანაშაულობის საკითხი გადაწყვიტოს?

„ამ დანაშაულის ჩამდენ პირებს ეგონათ, რომ სიმართლე მოკლეს, მაგრამ თქვენ ყველანი დარწმუნდით, რომ სიმართლე ცოცხალია“, – თავის ნახევარსაათიანი დასკვნითი სიტყვის ბრალდების მხარემ თითქმის 15-ჯერ გაიმეორა სიტყვები:  „თქვენ დარწმუნდით“.

„რა თქმა უნდა, სიმართლე ცოცხალია და ის ამ დარბაზში ზის“,- განაცხადა დაცვის მხარემ და ხელი დემეტრაშვილისაკენ გაიშვირა.

სასამართლოს მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით 2005 წელს მოსახლეობის დაახლოებით 35 პროცენტი უცხადებდა სასამართლოს ნდობას, 2011 წლის ოქტომბერში ჩატარებული კვლევის მიხედვით კი, ნდობის მაჩვენებელი უკვე 72 პროცენტამდეა გაზრდილი. კვლევას არ ვენდობი, მაგრამ ლოგიკურად რომ ვიმსჯელოთ, თუკი სასამართლო მართლაც დამოუკიდებელია,  მაშინ არ მესმის რა საჭიროა დამატებით 12 ნაფიც მსაჯულის შემოყვანა და თუ სასამართლო არ არის დამოუკიდებელი, რა გარანტია გვაქვს, რომ ნაფიც მსაჯულები იქნებიან მიუკერძოებელნი?!  აღარაფერს ვამბობს იმაზე, რომ საქართველო პატარა ქვეყანაა და ყველა ყველას იცნობს.

და მაინც რა უნდა ვქნათ, თუკი ვერდიქტი დაუსაბუთებლად მიგვაჩნია? თუ აქამდე სასამართლოს მიერ გამოტანილი უკანონო გადაწყვეტილებები ხელისუფლებას ბრალდებოდა ახლა „ხალხს“ დავაბრალოთ?

]]> http://humanrightshousetbilisi.wordpress.com/2011/11/18/%e1%83%95%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%93%e1%83%98%e1%83%a5%e1%83%a2%e1%83%98/feed/ 2 humanrightshousetbilisi